26/03/2026

Dynamisch slootbeheer: samen sturen op water en land

Wat gebeurt er als agrarisch ondernemers en waterschap niet tegenover elkaar staan, maar samen optrekken? In de Zuidelijke IJsselvallei groeit een nieuwe manier van werken, waarin vertrouwen, praktijkkennis en gezamenlijke doelen centraal staan. Waar eerder spanningen waren door toenemende regelgeving, ontstaat nu ruimte voor gezamenlijke oplossingen. Met dynamisch slootbeheer als concreet resultaat bouwen partijen stap voor stap aan een toekomstbestendig landschap met als doel het versterken van het rentmeesterschap in het gebied. Jan Veldhuis, gebiedscoördinator bij Waterschap Vallei en Veluwe, zag het al langer gebeuren. “In de praktijk ging iedereen min of meer zijn eigen gang. Soms werkten we elkaar zelfs tegen als boeren en waterschap, terwijl we uiteindelijk hetzelfde willen: goed zorgen voor ons gebied.” Via gesprekken met het bestuur van de Gebiedscoöperatie Zuidelijke IJsselvallei ontstond een andere dynamiek. “We begrepen elkaar en spraken dezelfde taal. We merkten: samen kom je verder.”  Een van de eerste gezamenlijke ideeën was het lokaal benutten van maaisel. In plaats van het af te voeren, wordt het binnen een straal van 400 meter in het gebied hergebruikt. Andries de Bruin, melkveehouder in Tonden en bestuurslid van de gebiedscoöperatie: “Het maaisel mogen we niet composteren, maar het is waardevol materiaal voor het land. Ik weet waar het vandaan komt en het helpt om het organische stofgehalte van de bodem op peil te houden.” Zo draagt een praktische maatregel direct bij aan bodemverbetering en CO₂-reductie. Het uitgangspunt van de pilot is dat de verantwoordelijkheid voor het slootbeheer wordt neergelegd bij de Gebiedscoöperatie. De coöperatie en…

18/03/2026

Antonie duikt de bodem in

Een belangrijk onderdeel daarvan is het herkennen van nematoden (aaltjes) met behulp van cameratechnologie en kunstmatige intelligentie. Deze microscopisch kleine organismen zeggen veel over de gezondheid van de bodem, maar waren tot voor kort lastig en tijdrovend om in kaart te brengen. Antonie doorbreekt dat met slimme beeldanalyse: bodemmonsters worden gescand, waarna algoritmes heel snel verschillende soorten nematoden herkennen en classificeren. Daarmee krijgen boeren en adviseurs een krachtig hulpmiddel in handen om gerichter te sturen op bodemgezondheid.   Die technologie wordt ook toegepast binnen experimenten met compostthee. Compostthee (een vloeibaar extract van (wormen)compost vol micro-organismen) wordt ingezet om het bodemleven te stimuleren en de afhankelijkheid van chemische middelen te verminderen. Met behulp van de analysetechnieken van Antonie kan beter worden gevolgd wat het effect is van deze toepassingen op het bodemecosysteem, bijvoorbeeld op de aanwezigheid en samenstelling van nematoden. Juist die combinatie van praktijk en data maakt het werk interessant: niet alleen toepassen, maar ook meten en begrijpen wat er gebeurt. Want hoewel compostthee veelbelovend is, verschilt het effect per situatie en is goede monitoring essentieel om de meerwaarde aan te tonen.    

18/03/2026

Is een gebiedscoöperatie iets voor ons?

We delen vaak verhalen over ondernemers die samenwerken, nieuwe oplossingen testen of al resultaten boeken. Maar elke innovatie begint een stuk eerder. Meestal met een vraag, een twijfel of een gesprek aan tafel. Ondernemers die zich hardop afvragen: waar lopen we tegenaan en kunnen we dat samen anders aanpakken? Een bijeenkomst met melkveehouders uit de gemeente Heerde laat precies dat begin zien. De vraag die daar centraal stond: is een gebiedscoöperatie iets voor ons? Eind januari organiseerden innovatiemakelaars Alfons en Carel een bijeenkomst met negen agrarische ondernemers uit de gemeente Heerde. Het doel van de avond: samen in gesprek over de dilemma’s waar zij als ondernemers tegenaan lopen. Tijdens het voorstelrondje viel iets op. Vrijwel iedere melkveehouder noemde niet alleen zijn bedrijf, maar ook de afstand tot de IJssel en de Veluwe. Dat laat zien hoe sterk deze gebieden hun omgeving en toekomst beïnvloeden. Tegelijkertijd geven de ondernemers aan dat er in hun gebied nog ruimte en kansen liggen voor melkveehouders. Het grootste knelpunt dat ondernemers ervaren is de onzekerheid over steeds veranderende regelgeving vanuit de overheid. Daardoor ontstaat bij ondernemers de vraag hoe zij als sector en als gebied beter hun stem kunnen laten horen en invloed kunnen houden op ontwikkelingen in hun omgeving. Aan het einde van de avond kwam daarom een gedachte op tafel die bleef hangen: “Misschien moeten wij een gebiedscoöperatie oprichten, zodat we met één stem kunnen spreken.”   Die opmerking was aanleiding om een tweede bijeenkomst te organiseren, dit keer met twee bestuursleden van…

04/03/2026

Van hennep naar plaatmateriaal

Dat hennep perspectief heeft, daarvan zijn Sjoerd Elgersma en zijn compagnon Wessel Brand al jaren overtuigd. De vraag is niet óf het gewas kansen biedt, maar via welke route het rendabel wordt voor de agrarisch ondernemer. Ze zien drie mogelijke verdienmodellen. Vezelhennep wordt al geteeld en verwerkt tot isolatiemateriaal. Maar de houtige kern van de plant, goed voor zo’n 70 procent van het geoogste materiaal, wordt nu nog verkocht als dierstrooisel. Zolang die grote stroom weinig oplevert, blijft het saldo achter. Daarom ligt de focus nu op een tweede route: de houtige scheven verwerken tot hoogwaardig plaatmateriaal, interessant voor de bouw. Een derde route is het apart oogsten van de toppen en bladeren voor veevoer of misschien zelfs medicinaal gebruik, al staat wetgeving dat op dit moment nog niet toe. Er wordt op dit moment gelobbyd om te kijken wat binnen de regelgeving mogelijk is. In dit artikel duiken we in de ontwikkeling van dat plaatmateriaal. Want daar wordt nu hard aan gewerkt en zijn er concrete stappen gezet. Innovatiemakelaar Alfons van den Belt ging hierover in gesprek met Sjoerd Elgersma, medeoprichter van CHB Panels en initiatiefnemer van dit traject.   Hennep hoort van oorsprong thuis in onze regio. Het werd hier namelijk al in de VOC tijd geteeld. Het groeit snel en heeft daardoor geen last van onkruid. Ook is het goed te telen op basis van organische mest en zonder chemische gewasbescherming. Hennep staat ruim drie maanden op het veld waardoor het land eind augustus weer vrij is…

05/02/2026

Eerste jaar onderzoek Klimaat Keren

‘Wat mij het meest opviel, was dat het gras al direct veel dieper gaat wortelen’. Dit zegt Merijn van den Hout, onderzoeker bij het Louis Bolk Instituut. Hij is betrokken bij het onderzoek naar het verdiepen van de bouwvoor op zandgrond. Wat is het idee? Op veel graslanden op zandgrond bereikt het organische stofgehalte in de bouwvoor haar optimum. Dat blijkt bijvoorbeeld ook uit onderzoek van Eurofins. Dan zijn opbouw en afbraak ervan in balans. Meestal ligt dat evenwicht op zandgrond bij zo’n 5,5% organische stof. De bouwvoor zit dan ‘vol’. Maar onder die gangbare bouwvoor van zo’n 25 cm bestaat de ondergrond vaak uit zeer schraal zand. Melkveehouder Pieter Brouwer benaderde De Innovatie Coöperatie een aantal jaren geleden met het idee om ook in die diepere ondergrond het organische stofgehalte te verhogen. Hij zag voor zich dat we zo een schrale zandgrond zouden kunnen omvormen naar een rijke enkeerdgrond met een dikkere vruchtbare teellaag. Enkeerd 2.0 noemde hij zijn idee. Lees in dit artikel meer over het ontstaan van het project.  Samen met het Louis Bolk Instituut en Wageningen UR vertaalden we het idee van Pieter naar een onderzoek onder de naam Klimaat Keren. Die naam verwijst naar de gedachte dat we met deze methode meer koolstof (organische stof) uit de atmosfeer in de bodem kunnen opslaan dan nu het geval is. Dat is goed tegen de klimaatverandering. In het onderzoek wordt daartoe de vruchtbare bovenlaag vermengd met de onvruchtbare onderlaag. Het idee is dat in de verschraalde grond…

05/02/2026

Van veldspuit naar spotsprayer?

De tractor is niet ontstaan omdat er een perfect plan lag om paarden door tractors te vervangen. Maar juist omdat er ondernemers waren die het lef hadden om af te wijken van wat gebruikelijk was. Innovatie begint eigenlijk altijd met een ondernemer die denkt: dit kan anders en die bereid is om zijn nek uit te steken. Want als niemand de eerste stap zet, gebeurt er niets.  Innovatiemakelaar Alfons ging in gesprek met zo’n ondernemer: Ruud Vossebeld. Ruud is akkerbouwer met een bedrijf van 40 ha en mede-eigenaar van de maatschap Huisman-Vossebeld. Op zijn bedrijf verbouwt hij 15 hectare poot- en consumptieaardappelen en 7 hectare plant- en zaaiuien. Ruud ervaart een toenemende druk vanuit de maatschappij op het gebruik van chemische gewasbescherming. “De onkruiddruk op ons bedrijf is met het huidige middelenpakket nauwelijks beheersbaar,” vertelt hij. “Elke keer dat ik met een spuitmachine over het land rij, levert dat negatieve aandacht op. Terwijl ik zelf ook graag veel minder chemische gewasbescherming zou willen gebruiken.” Hij wil zijn gewassen gezond houden, maar zoekt tegelijkertijd naar manieren om dit op een andere, meer toekomstbestendige manier te doen. In november 2025 bezoekt Ruud de Agritechnica in Hannover. Daar ziet hij een spotsprayer (dus zelfrijdend zonder chauffeur) die zijn aandacht trekt. Voor hem een mogelijke stap richting minder middelengebruik en meer precisie in het veld. De machine herkent zeer kleine onkruidplantjes en behandelt deze gericht met een minimale druppel op een oppervlak van 6 bij 6 millimeter. Hierdoor kan het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen sterk…

19/12/2025

Klei als sleutel tot een klimaatrobuuste zandbodem?

Het klei-in-zand-principe. Het klinkt eenvoudig: vrijgekomen kleigrond (bijvoorbeeld uit bouw- of natuurprojecten) toepassen om droge zandgronden te verbeteren. Door de toevoeging van klei verandert zand geleidelijk in een vruchtbaardere en meer veerkrachtige bodem. Boeren profiteren van een betere vochthuishouding, sterkere gewasgroei en een hogere opbrengst. Precies dát zijn innovaties waar we naar op zoek zijn voor een duurzame landbouw in de toekomst. Daarom doken we dieper in dit onderwerp met Ard Looman (deelnemend agrariër) en Ruud van Uffelen (LIFECO2SAND).   In het LIFE CO2SAND-project baseren de initiatiefnemers, Rijkswaterstaat en Provincie Gelderland, zich op Australisch onderzoek. In Zuid- en West-Australië is het namelijk gebruikelijk om klei uit de ondergrond te gebruiken om de waterafstotendheid van de zandige bovengrond te verminderen en het waterbergend vermogen te vergroten. Onderzoek laat zien dat het toevoegen van klei en silt aan zandgrond ook een gunstig effect heeft op de opbouw van organische stof en zo bijdraagt aan het tegengaan van klimaatverandering. Met LIFE CO2SAND wordt deze methode in de praktijk getest, onder andere in de Achterhoek. Inmiddels zijn honderden hectares zandgrond verrijkt met klei en worden op verschillende locaties demovelden ingezet om de werking en resultaten zichtbaar te maken. Daar ziet men hoe wortels beter naar de klei-klontjes groeien, hoe het bodemprofiel verbeterd en welke effecten dit heeft op de ontwikkeling van gewassen. Ruud geeft aan: “de levende grond die van de percelen ontgraven wordt, behouden we weer voor de landbouw.”   Een van de deelnemende boeren is Ard Looman uit Zelhem. Enerzijds ziet hij…